Miejsce: Sztuka Obrazy OBRAZ: STAŃCZYK MATEJKI

OBRAZ: STAŃCZYK MATEJKI

Ten żyjący na przełomie XV i XVI wieku nadworny błazen trzech polskich królów słynął ze swojego złośliwego dowcipu i ciętego języka. Potrafił ostro krytykować polityczne decyzje władców. Jego postać często wykorzystywano w literaturze, by przekazać treści niewygodne albo niepopularne.

Olejny obraz Matejki, którego pełny tytuł brzmi: Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska powstał w 1862 roku. Postać błazna siedzi samotnie w charakterystycznym czerwonym stroju w komnacie przy stole, na którym leży list z datą 1514. Wieści nie są pomyślne: Polska właśnie straciła Smoleńsk. W tle widzimy drugie pomieszczenie, a w nim ludzi, zapewne bawiących się na balu. Na nocnym niebie, którego skrawek ukazano w oknie, dostrzec można  kometę – symbol katastrof i klęsk, trzęsień ziemi, potopów, głodu, wojen, upadku monarchów i władzy. Twarz Stańczyka, będąca autoportretem malarza wyraża smutek i troskę. Oczy utkwione w jeden punkt, pochylona głowa, splecione ręce. Wszystko to wskazuje na głębokie zamyślenie. Być może błazen zastanawia się nad przyszłymi losami kraju, a może właśnie widzi, co czeka jego ojczyznę? Nastrój dzieła, na wskroś pesymistyczny potęguje jeszcze drugoplanowa zabawa dworska.

KaPy