Naturalne zjawiska świetlne od wieków fascynują ludzi swoją ulotną urodą i niezwykłą magią. W różnych zakątkach świata można natknąć się na spektakle, które wydają się niemal nierealne – od tańczących kurtyn kolorowego światła na nocnym niebie po subtelne poświaty rozbłyskujące w morskich falach. Poniżej prezentujemy trzy wyjątkowe kategorie miejsc, gdzie można podziwiać te fenomeny, dowiedzieć się, co je wywołuje i jak najlepiej się do obserwacji przygotować.
Arktyczne królestwo zorzy polarnej
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych naturalnych efektów świetlnych są zorze polarne. To zjawisko powstaje, gdy naładowane cząstki słoneczne wędrują wzdłuż linii pola magnetycznego Ziemi i zderzają się z atomami gazów w górnych warstwach atmosfery. Ich kolory – od zieleni przez różowe, aż po fioletowe – zależą od rodzaju gazu i wysokości zderzeń. Poniżej kilka kluczowych informacji i rekomendacji:
Najlepsze lokalizacje obserwacji
- Tromsø (Norwegia) – uznawane za stolicę zorzy polarnej z dużą liczbą bezchmurnych nocy.
- Fairbanks (Alaska) – położone w strefie auroralnej, oferuje liczne wycieczki z polarnymi przewodnikami.
- Rovaniemi (Finlandia) – łączy obserwacje z aktywnościami jak psie zaprzęgi czy kąpiele w gorących źródłach.
- Islandia – dzięki słabemu zanieczyszczeniu świetlnemu oraz rozległym, pustynnym obszarom.
Jak się przygotować do polowania na zorze
- Monitoruj prognozy prądów geomagnetycznych i indeks Kp – wyższa wartość zwiększa szansę na silne zorze.
- Ubierz się warstwowo: temperatury w nocy mogą spaść poniżej –20 °C. Nie zapomnij o czapce i rękawicach.
- Użyj statywu i aparatu z manualnymi ustawieniami: długi czas naświetlania (10–30 s), wysoka czułość ISO i szeroki obiektyw.
- Wybierz miejsce z dala od świateł miejskich i otwartą panoramą na północ.
Tajemnicze plaże z bioluminescencją
Na wielu wybrzeżach świata, zwłaszcza w ciepłych strefach klimatycznych, można natrafić na plaże, które nocą rozświetlają się tysiącami migoczących światełek. To efekt bioluminescencji, w którym kluczową rolę pełni plankton – mikroskopijne organizmy zdolne do wytwarzania światła chemicznego. Ich droga obrona przed drapieżnikami lub sposób na przyciągnięcie partnera przeobraża ciemność w niesamowite widowisko.
Gdzie zobaczyć świetliste fale
- «Toyama Bay» (Japonia) – wody zatoki w sezonie wiosennym świecą zielonkawym blaskiem.
- Malediwy – regularne zakwity dinoflagellatów sprawiają, że nocą woda przypomina rozgwieżdżone niebo.
- Mosambik (plaża Benguerra) – ciepłe prądy oceaniczne sprzyjają masowemu pojawianiu się organizmów bioluminescencyjnych.
- Północna Australia (Queensland) – wzdłuż Great Barrier Reef można spotkać olśniewające świetliki morskie.
- Puerto Rico (Zatoka Mosquito) – „najjaśniejsza” laguna na świecie, dostępna w ramach ekoturystyki.
Co wpływa na intensywność blasku
- Czystość wody – im mniej zanieczyszczeń, tym lepszy kontrast blasku.
- Pora roku i cykl rozrodczy planktonu – najbardziej spektakularne wystąpienia w okresie rozmnażania.
- Warunki pogodowe – spokojne morze bez dużych fal pozwala lepiej obserwować migotanie.
- Minimalna obecność światła sztucznego – konieczne jest unikanie latarni, latarki i świateł pełnomiejskich.
Spektakularne zjawiska optyki atmosferycznej
Opto-fizyczne cuda często tworzą się tuż nad naszymi głowami, gdy słońce lub księżyc przeciskają się przez warstwy chmur i kryształków lodu. Zjawiska te, zaliczane do optyki atmosferycznej, obejmują halo, słupy światła i tęcze ogniste, a każdy z nich ma swoje unikalne warunki powstawania.
Halo i tęcze ogniste nad górami i pustyniami
Halo to pierścienie lub łuki wokół słońca i księżyca. Tworzą je sześciokątne kryształki lodu unoszące się w górnych warstwach chmur cirrostratus. W niektórych miejscach można zaobserwować także tęcze ogniste – kolorowe pasma świateł rozciągające się wzdłuż usłonecznionych krawędzi chmur.
- Szwajcarskie Alpy – czyste, zimne powietrze i wysokość sprzyjają powstawaniu imponujących halo.
- Pustynia Atacama (Chile) – niemal brak wilgoci w powietrzu i dużą ilość dni słonecznych.
- Islandia – zimowe chmury lodowe często odsłaniają pełne spektrum barw.
Słupy świetlne i glorie w mroźne poranki
Słupy świetlne pojawiają się, gdy promienie słońca lub sztucznego oświetlenia rozpraszają się na płaskich płatkach lodu w powietrzu, tworząc pionowe kolumny. Glorie to natomiast kręgi składające się z wielu barwnych pierścieni wokół cienia obserwatora rzucanego na chmury lub mgłę. Najlepsze warunki spotkacie podczas bardzo mroźnych dni, kiedy w powietrzu unosi się mnóstwo maleńkich kryształków.
- Zimowe miasta Skandynawii – latarnie uliczne i arktyczne temperatury sprzyjają powstawaniu słupów.
- Góry Skalistych (Kanada) – wieczorne słupy światła w miasteczkach narciarskich.
- Polskie Bieszczady – rzadziej, ale przy odpowiedniej temperaturze można zobaczyć glorie wokół źródełek termalnych.
